حه‌مه‌غه‌فور

هه‌موو ئیدیعاکان

 له‌ تووڕه‌یی هه‌ڵه‌بجه‌دا پووچه‌ڵده‌بنه‌وه‌!

(وه‌ڵام به‌ پرسیاری ماڵپه‌ڕی بۆپێشه‌وه‌)

 

په‌ڵه‌ڕه‌شی تاوانی هه‌ڵه‌بجه‌

به‌بڕوای من خولقاندنی کاره‌ساتی بۆمبارانکردنی شاری هه‌ڵه‌بجه‌ له‌لایه‌ن ڕژێمی فاشیستی به‌عسه‌وه‌ به‌ هه‌موو جۆره‌کانی چه‌کی گازی ژاراوی، به‌ته‌نها خۆی گه‌وره‌ترین زام و برینی له‌ ویژدانی خه‌ڵکی کوردستان و جیهاندا هه‌ڵکه‌ندووه‌. به‌دوای خاپوورکردنی هێرۆشیما و ناکازاکی له‌ ژاپۆن به‌ بۆمبی ناوکی له‌لایه‌ن ئه‌مریکاوه‌، به‌دوای کاره‌ساتی به‌رپاکردنی هۆلۆکۆست و داخستنی کووره‌کانی ئینسانسووتاندن له‌لایه‌ن نازیزمه‌وه‌، کیمیاڕێژکردنی هه‌ڵه‌بجه‌ گه‌وره‌ترین تاوانی مێژووی سه‌ده‌ی بیست بوو. هه‌ڵه‌بجه‌ یه‌کجار وه‌ له‌ماوه‌ی چه‌ند سه‌عاتێکدا به‌ گازی ژاراوی و ناپاڵم له‌لایه‌ن ڕژێمی به‌عسه‌وه‌ خاپوورکرا. به‌ڵام 15ساڵه‌ حیزبه‌کانی بزووتنه‌وه‌ی کوردایه‌تی له‌جیاتی به‌گه‌ڕخستنی هه‌موو توانایه‌ک بۆ له‌بیبردنه‌وه‌ی زوخاو و ناسۆری ئه‌م زامه‌ سه‌خته‌ و لابردنی ئاسه‌واری ئه‌م کۆسته‌ گه‌وره‌یه‌، بێویژدانانه‌ هه‌موو ساڵێک بۆ بازرگانیپێوه‌کردنی له‌ ساڵیادی نغرۆکردنی هه‌ڵه‌بجه‌دا قه‌تماغه‌ی برینی جه‌سته‌ی ئه‌م شاره‌‌ ده‌کولێننه‌وه‌. ئه‌مه‌ گه‌وره‌ترین بێحورمه‌تیکردنه‌ به‌ شاری هه‌ڵه‌بجه‌ و به‌ خه‌ڵکی کوردستانیش. ئه‌مه‌ تاوانێکه‌ به‌ڕای من له‌ ئاستی کاره‌ساته‌که‌دایه‌. خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ هه‌موو ساڵێک ده‌مرن و ده‌ژێنه‌وه‌. له‌ کاتێکدا لێپراسراوانی ڕه‌نگاوڕه‌نگی یه‌کێتی و پارتی کێرڤی سه‌روه‌ت و داهاتیان فڕیوه‌ و کوردستانیان کردۆته‌ فیرعه‌ونستان بۆ خۆیان و ژیانی شاهانه‌ ده‌گوزه‌رێنن، به‌ڵام خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ و هه‌ورامان به‌ دیار داروپردووی پاش ناپاڵمباران و به‌ته‌نیشت گۆڕی به‌کۆمه‌ڵی ئازیزانیانه‌وه‌ سه‌رده‌نێنه‌وه‌. خۆپیشاندانی شاری هه‌ڵه‌بجه‌ هاوارێکی ڕه‌سا بوو بۆ کۆتاییهێنان به‌م مه‌رگه‌ شێنه‌ییه‌. هیچ شتێک ناتوانێت پاساوی ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی یه‌کێتی و پارتی بداته‌وه‌.

 

وه‌ستانه‌وه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌

به‌ پێچه‌وانه‌ی ساڵانی ڕابردووه‌وه‌، ئه‌مساڵ لاوانی هه‌ڵه‌بجه‌ ڕێگایاننه‌دا مه‌راسیمی یادی ڕووکه‌ش و تاڵ و کوشنده‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی ناسیونالیستی کورده‌وه‌ سازبکرێت. 15ساڵه‌ ته‌نها له‌مڕۆژه‌دا هه‌ڵه‌بجه‌یان بیردێته‌وه‌. کاره‌ساتی کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه‌ پێنجهه‌زار ژن و منداڵ و گه‌وره‌ی کرد به‌ قوڕگی مه‌رگی به‌ کۆمه‌ڵدا، برینێکی قووڵی کرده‌ ویژدانی مرۆڤایه‌تییه‌وه‌. به‌ڵام یه‌کێتی و پارتی هه‌موو ساڵێک له‌ 16-3دا هه‌ڵڵاوزه‌نایه‌کی فریوکارانه‌ بۆ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێک ده‌نێنه‌وه‌ و بڕێک فرمێسکی درۆیینه‌ هه‌ڵده‌ڕێژن و چه‌ندین به‌ڵێنی پووچ به‌ خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌ ده‌ده‌ن، پاشان ده‌ڕۆن و هه‌ڵه‌بجه‌ و دانیشتوانه‌که‌شی له‌ناو وێرانه‌ی شاره‌که‌یان و که‌لاوه‌ی ماڵه‌کانیاندا به‌ته‌نها به‌جێده‌هێڵن. 15ساڵه‌ خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌ ڕۆژ و ساڵ ده‌ژمێرن، سابه‌ڵکو لایه‌کیان لێبکرێته‌وه‌، هه‌ر هیچنه‌بێ ئاسه‌واری ئه‌و کاولکاری و کۆمه‌ڵکوژییه‌ له‌به‌رچاویان لابچێت و ڕوخسارێکی ئاوه‌دانی بۆ شاره‌که‌یان بگه‌ڕێته‌وه‌. به‌ڵام کوانێ؟! سه‌رباری ئه‌م پشتگوێخستنه‌ش، ئه‌حزابی حاکم له‌ مامه‌ڵه‌ و سه‌ودایان له‌گه‌ڵ جمهوری کۆنه‌په‌رستی ئیسلامی ئێراندا، ڕه‌شترین ده‌سته‌وتاقمی ئیسلامییان کرده‌ شه‌ریکه‌ ده‌سه‌ڵاتیان به‌سه‌ر هه‌ڵه‌بجه‌ و ناوچه‌ی هه‌ورامانه‌وه‌، نموونه‌ی ده‌سه‌ڵاتی تاڵیبانیان سه‌پاند به‌سه‌ر ئه‌م خه‌ڵکه‌ و ئه‌م ناوچه‌یه‌دا. له‌مه‌ بترازێ خه‌ڵکی برینداری هه‌ڵه‌بجه‌ جگه‌ له‌ وه‌عد و به‌ڵێنی درۆ هیچیتریان نه‌بینیوه‌. بۆیه‌ خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ هه‌زار جار هه‌قیانه‌ ڕێگانه‌ده‌ن ئه‌م سیناریۆ پووچ و فریوده‌رانه‌یه‌ سازبکرێت. خۆپیشاندانی خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ به‌ته‌نها هه‌ر ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تییان نه‌بوو به‌رامبه‌ر به‌ پشتگوێ خرانی خۆیان و شاره‌که‌شیان، به‌ڵکو به‌گه‌ڕخستنی ئیراده‌ی ڕاسته‌وخۆیان بوو بۆ کۆتاییهێنان به‌ مه‌رگێکی شێنه‌یی و بازرگانیکردن به‌سه‌ریانه‌وه‌.

 

بزماری سه‌ر دڵی هه‌ڵه‌بجه

به‌ڕای من مۆنیۆمێنتێک که‌ له‌ناو قووڵایی پشتگوێخرانی خواست و داواکاری و پێویستیه‌ حه‌یاتییه‌کانی ئه‌م شاره‌دا، به‌سه‌ر جه‌سته‌ و ڕۆحی برینداری هه‌ڵه‌بجه‌وه‌ قووتکراوه‌ته‌وه، وه‌کو ڕه‌مزی به‌ ئیهمال سپاردنی ئه‌م شاره‌ دێته‌به‌رچاو، له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ ڕه‌مزێکی ناشیرینی بازرگانی پێوه‌کردنی سیاسی و مادیی بووه‌ بۆ یه‌کێتی و پارتی. بۆیه‌ ناکرێت سه‌دان و هه‌زاران خواست و پێویستی فه‌وری خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌، به‌ کڵێشه‌یه‌کی ڕۆتینی کوشنده‌ی وه‌کو ئه‌و ڕه‌مزه‌ پاساوبدرێت. ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدایه‌ که‌ خۆپێشاندانی هه‌ڵه‌بجه‌ هێمن و شارستانی بووه‌ و ده‌سه‌ڵاتی لێئاگادار کراوه‌ته‌وه‌، هه‌رگیز ناچێت به‌ عه‌قڵدا ئامانج سووتاندنی ئه‌و مۆنیۆمێنته‌ بووبێت. وه‌ک خه‌ڵکی شاره‌که‌ و خۆپیشانده‌ران خۆیان ووتوویانه‌، هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای خۆپیشاندانه‌که‌وه‌ ئاسایش ڕێگه‌ی پێنه‌داون و ته‌قه‌یان له‌ خۆپیشاندانه‌که‌ کردووه‌. به‌ڵگه‌ی بڕێنه‌ره‌وه‌ش کوژرانی دوو که‌س و برینداربوونی 11 که‌سیتره‌. پاشان ئاسایش چه‌ندین که‌سیان له‌ خۆپیشانده‌ران له‌ناو ئه‌و شوێنه‌دا زیندانیکردووه‌. ئه‌مه‌ش ڕق و تووڕه‌یی خه‌ڵکه‌که‌ی ئه‌ستوورتر کردووه‌.

 

تۆوی تاوان"ئاژاوه‌"!

ده‌سه‌ڵاتێک له‌ماوه‌ی 15ساڵدا جگه‌ له‌ به‌ڵێنی درۆ و فریودانی خه‌ڵکی، جگه‌ له‌ گیرفانپڕکردن به‌سه‌ر کاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌وه‌، هیچشتێکیان بۆ ئه‌م شاره‌ نه‌کردبێت، بێگومان بۆ پاساودانی تاوانی ته‌قه‌کردن له‌ خۆپیشاندانی خه‌ڵکه‌که‌ی و کوشتن و بریندارکردنیان له‌لایه‌ن هێزه‌کانیانه‌وه‌، ده‌بێت پڕوپووچی ئاژاوه‌گێڕیی بهێننه‌ئاراوه‌. ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ یه‌که‌م جار نییه‌ ته‌قه‌ له‌ خه‌ڵک و له‌ خۆپیشاندانی هێمنانه‌ی شاره‌کانی کوردستان ده‌که‌ن. له‌ که‌لار و ڕانیه‌ و چه‌مچه‌ماڵ و زاخۆ و ئاکرێش هه‌ر به‌ ته‌قه‌ وه‌ڵامی خواستی ڕه‌وای خه‌ڵکیان دایه‌وه‌. حیزبه‌کانی بزووتنه‌وه‌ی کوردایه‌تی بۆ چه‌نده‌مین جار سه‌لماندیان که‌ هێزێکی غه‌ریبن به‌ کوردستان و به‌ ژیانی خه‌ڵکه‌که‌ی. سه‌لماندیان که‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک ژیان و ئاوات و ئاره‌زووی خه‌ڵک به‌قه‌د پووشێک بایه‌خی نییه‌ به‌لایانه‌وه‌. خه‌ڵکیش ڕێگه‌ی شایسته‌ ده‌گرنه‌به‌ر بۆ به‌رگری له‌ خۆیان و له‌ ژیان و ئایینده‌یان. 16-3ی ئه‌مساڵی هه‌ڵه‌بجه‌ سه‌ره‌تای ده‌سپێکردنی بڕگه‌یه‌کی نوێیه‌ له‌ ژیان و خه‌باتی خه‌ڵکی کوردستاندا. هه‌موو ئیدیعاکانی ئه‌حزابی ده‌سه‌ڵاتداری کوردی له‌ سنگی هه‌ڵه‌بجه‌دا پووچه‌ڵ بوونه‌وه‌. خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ و کوردستان کرده‌وه‌یان ده‌وێ و چیتر وه‌عده‌ و به‌ڵێن قبوڵناکه‌ن.

 

سێبه‌ره‌کاننی خۆدزینه‌وه‌!

سه‌باره‌ت به‌ ڕاگه‌یاندنی هاوبه‌شی پێنج حیزبه‌که‌ش، جا‌رێ دوو له‌وانه‌، یه‌کێتی و پارتی خۆیان ڕاسته‌وخۆ به‌رپرسیاری یه‌که‌من له‌ هه‌ر شتێک که‌ له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ ڕوویداوه‌ و ده‌دات تائه‌و کاته‌ی ده‌سه‌ڵاتدارن. 15ساڵ پشتگوێخرانی هه‌ڵه‌بجه‌ به‌ته‌واوی له‌ ئه‌ستۆی ئه‌واندایه‌. به‌م مانایه‌ تووڕه‌یی خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ش ئه‌که‌وێته‌ئه‌ستۆیان و مامه‌ڵه‌ی به‌عسیانه‌ له‌گه‌ڵ خۆپیشاندانی شارستانیانه‌ی خه‌ڵکی هه‌ڵه‌بجه‌ په‌ڵه‌یه‌کی ڕه‌شی تره‌ به‌نێوچه‌وانیانه‌وه‌ و پاکنابێته‌وه‌. ئه‌و حیزبانه‌ی تریش خۆیان مه‌عاشخۆری ئه‌م دوو حیزبه‌ن و ملیان درێژه‌ له‌به‌رده‌م فه‌رمانه‌کانیاندا. یه‌کێتی و پارتی هه‌میشه‌ له‌ پشتی "ئاژاوه‌گێڕی" و "بوونی ده‌ست" و ڕاگه‌یاندنی هاوبه‌ش له‌گه‌ل سێبه‌ره‌کانیاندا(مه‌به‌ست حیزبه‌ هاوپه‌یمانه‌کانیانن) خۆیان له‌ تاوانه‌کانیان ده‌رهه‌ق به‌ خه‌ڵک و سه‌رکوتی ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تیان ده‌دزنه‌وه‌. هه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ڕووداوی 16-3 ئه‌مساڵی هه‌ڵه‌بجه‌دا حیزبه‌کانی تر ده‌چنه‌پاڵ یه‌کێتی و پارتی و مۆریان بۆ ده‌که‌ن، به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و حیزبانه‌ هیچیان له‌باردا نییه‌ و به‌شێکن له‌ ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م دوو حیزبه‌ و به‌س. به‌ر له‌ هه‌ر شتێک ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتداران ئه‌وانه‌ی ته‌قه‌یان کرد له‌ خۆپیشانده‌رانی هه‌ڵه‌بجه‌ وه‌کو‌ تاوانبار بده‌نه‌ دادگای ئاشکرای جه‌ماوه‌ری و لایه‌نی سه‌ره‌کی لیژنه‌ی هێوڕکردنه‌وه‌ش ده‌بێ له‌ نوێنه‌رانی خۆپیشانده‌ران پێکبهێنرێت. 

21-3-2006

   

ماڵه‌وه‌